📘 Kompendium Wiedzy: Liczby Całkowite, Cechy Podzielności & Reszty z Dzielenia
1. Definicja i Fundamenty Dzielenia z Resztą
Zbiór liczb całkowitych Z={…,−3,−2,−1,0,1,2,3,…} to fundament arytmetyki elementarnej i algebry.
Twierdzenie o dzieleniu z resztą:
Dla dowolnej liczby całkowitej n∈Z oraz dowolnej dodatniej liczby naturalnej k∈N+ istnieją jednoznacznie wyznaczone liczby całkowite q (iloraz) oraz r (reszta) takie, że:
n=k⋅q+r,gdzie 0≤r<k
- Zasada nieujemności reszty: Reszta r jest ZAWSZE nieujemna (r≥0).
- Przykład: Dla n=−17 i dzielnika k=5:
−17=5⋅(−4)+3⟹r=3(a NIE −2!)
- Klasy reszt modulo k:
Każdą liczbę całkowitą można zaklasyfikować do jednej z k rozłącznych klas reszt:
- Modulo 2 (parzystość): n=2k (parzysta) lub n=2k+1 (nieparzysta).
- Modulo 3: n=3k, n=3k+1, n=3k+2 (lub n=3k−1).
- Modulo 4: n=4k, n=4k+1, n=4k+2, n=4k+3.
2. Kluczowe Własności Kwadratów Liczb Całkowitych
W zadaniach dowodowych CKE fundamentalną rolę odgrywa ograniczenie możliwych reszt kwadratów:
n2≡0∨1(mod3)
n2≡0∨1(mod4)
| Postać liczby n | Kwadrat n2 | Postać algebraiczna kwadratu | Reszta modulo 3 |
|---|
| n=3k | (3k)2=9k2 | 3(3k2) | 0 |
| n=3k+1 | (3k+1)2=9k2+6k+1 | 3(3k2+2k)+1 | 1 |
| n=3k+2 | (3k+2)2=9k2+12k+4 | 3(3k2+4k+1)+1 | 1 |
Złoty Wniosek CKE: Kwadrat dowolnej liczby całkowitej przy dzieleniu przez 3 lub przez 4 NIGDY nie daje reszty 2 ani 3. Suma kwadratów a2+b2 może dawać modulo 4 jedynie reszty 0+0=0,0+1=1,1+1=2. Nigdy nie daje reszty 3!
3. Iloczyn k Kolejnych Liczb Całkowitych Dzieli się przez k!
Iloczyn dowolnych k kolejnych liczb całkowitych jest ZAWSZE podzielny przez k!:
- k=2 (iloczyn 2 liczb): n(n+1) dzieli się przez 2!=2 (co najmniej jedna z nich jest parzysta).
- k=3 (iloczyn 3 liczb): (n−1)n(n+1)=n3−n dzieli się przez 3!=6 (co najmniej jedna parzysta i dokładnie jedna podzielna przez 3; NWD(2,3)=1).
- k=4 (iloczyn 4 liczb): n(n+1)(n+2)(n+3) dzieli się przez 4!=24.
- Kluczowy rozkład CKE:
n3−n=n(n2−1)=(n−1)n(n+1)
5n3−5n=5⋅(n−1)n(n+1)=5⋅6m=30m
4. Cechy Podzielności i Relacje NWD/NWW
- Podzielność przez 2: Ostatnia cyfra ∈{0,2,4,6,8}.
- Podzielność przez 3: Suma wszystkich cyfr dzieli się przez 3.
- Podzielność przez 4: Liczba utworzona z dwóch ostatnich cyfr dzieli się przez 4.
- Podzielność przez 5: Ostatnia cyfra to 0 lub 5.
- Podzielność przez 6: Liczba jest parzysta ORAZ suma cyfr dzieli się przez 3.
- Podzielność przez 8: Liczba utworzona z trzech ostatnich cyfr dzieli się przez 8.
- Podzielność przez 9: Suma wszystkich cyfr dzieli się przez 9.
- Podzielność przez 10: Ostatnia cyfra to 0.
- Podzielność przez 15: Ostatnia cyfra to 0 lub 5 ORAZ suma cyfr dzieli się przez 3.
- Związek NWD i NWW:
NWD(a,b)⋅NWW(a,b)=a⋅b
Wspólna podzielność przez a i b to podzielność przez NWW(a,b), a NIE przez a⋅b!